जब हिमाल नै मौन भयो!

निम्स पुरजा र उनका आरोही साथीहरूको सम्झनामा

लेखक: ध्रुव थापा | Dhruva’s Creations

हिमालले धेरै कथा जन्माएको छ। कसैलाई शिखरसम्म पुर्‍याएको छ, कसैलाई इतिहासमा अमर बनाएको छ, र कहिलेकाहीँ आफ्नै काखमा सधैँका लागि सुताइदिएको पनि छ। यसपटक हिमालले विश्व पर्वतारोहण समुदायबाट एउटा असाधारण व्यक्तित्व खोसेको छ।

हिमालहरू सधैँ उभिइरहन्छन्। उनीहरू न खुसी व्यक्त गर्छन्, न दुःख। न कसैको विजयमा ताली बजाउँछन्, न कसैको हारमा आँसु झार्छन्। तर कहिलेकाहीँ एउटा घटना यस्तो हुन्छ, जसले हिमालकै मौनतालाई पनि अर्थ दिन्छ।

यो त्यस्तै एउटा दिन हो। आज हिमालमाथि उभिएको एउटा शरीर मात्र ढलेको छैन। साहसको एउटा युग मौन भएको छ।

---

विश्वप्रसिद्ध नेपाली पर्वतारोही निर्मल  “निम्स” पुरजा र उनका नौ जना अन्तर्राष्ट्रिय आरोही साथीहरूले पाकिस्तानको ब्रड पिक (८,०५१ मिटर) मा आएको भीषण हिमपहिरोमा आफ्नो जीवन गुमाए। व्यापक खोजी अभियानपछि उद्धार टोलीले यो दुःखद सत्य पुष्टि गर्यो। यो समाचारले नेपाल मात्र होइन, विश्व पर्वतारोहण समुदायलाई नै स्तब्ध बनायो। BBC लगायत अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले यस घटनालाई आधुनिक पर्वतारोहण इतिहासकै सबैभन्दा दुःखद क्षणमध्ये एकका रूपमा उल्लेख गरेका छन्।

तर…यो एउटा समाचार मात्र होइन। यो एउटा प्रश्न हो।

मानिस किन हिमाल चढ्छ?

---

सायद शिखरका लागि होइन। किनकि शिखरमा पुग्ने क्षण केही मिनेटको मात्र हुन्छ। त्यसपछि फेरि फर्किनुपर्छ। मानिस हिमाल चढ्छ आफ्नै सीमाभन्दा माथि उठ्न। आफ्नो डरलाई जित्न। आफ्नो सम्भावनालाई भेट्न। निम्स त्यही यात्राको अर्को नाम थियो।

---

हामीले तिमीलाई केवल एउटा सफल पर्वतारोहीका रूपमा कहिल्यै हेरेनौँ। तिमी एउटा विश्वास थियौ। जब संसारले नेपालीलाई सहयोगीको भूमिकामा मात्र देखिरहेको थियो, तिमीले नेतृत्व गर्यौ। जब असम्भव भनिएको थियो, तिमीले मुस्कुराएर भन्यौ,

“Nothing is Impossible.”

त्यो एउटा वाक्य मात्र थिएन। त्यो लाखौँ युवाको आत्मविश्वास बन्यो।

---

सन् २०१९ मा संसारका चौधवटै आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू केवल ६ महिना ६ दिन मा आरोहण गरेर तिमीले विश्व इतिहास फेरिदियौ। तर त्यो रेकर्डभन्दा ठूलो उपलब्धि अर्को थियो। तिमीले संसारलाई देखायौ कि नेपालीहरू केवल बाटो देखाउने होइनन्,

बाटो बनाउने पनि हुन्।

तिमीले शिखरमा झण्डा मात्र गाडेनौ। तिमीले नेपाली साहसलाई संसारको सम्मान दिलायौ।

---

हिमालले हामीलाई एउटा अनौठो पाठ सिकाउँछ। त्यहाँ न पदको अर्थ हुन्छ। न प्रसिद्धिको। न सम्पत्तिको। त्यहाँ केवल दुईवटा कुरा साथ जान्छन्।

तयारी। र विनम्रता।

हिमालले कसैलाई जित्न दिँदैन। उसले केही क्षणका लागि आफ्नो शिखरमा उभिने अनुमति मात्र दिन्छ। सायद त्यसैले पर्वतारोहीहरू प्रकृतिसँग लड्न होइन, प्रकृतिलाई सम्मान गर्न जान्छन्।

---

प्रिय निम्स,

फर्किएर आउने वाचा थियो। सायद घरमा कसैले तिम्रो प्रतीक्षा गरिरहेको थियो। सायद अर्को अभियानको योजना पनि तयार थियो। सायद अझै धेरै सपना बाँकी थिए। तर यसपटक तिमी नफर्किने यात्रामा निस्कियौ। हिमालले तिमीलाई आफ्नो काखमा सुम्पियो।

तर तिम्रो सपना भने यहीँ छोड्यो।
हाम्रो बीचमा।
हाम्रो पुस्ताका लागि।
आउँदो पुस्ताका लागि।

---

तिमीहरू सबैको अन्तिम यात्रा एउटै सन्देश बनेर आयो।
जीवनको महानता वर्ष गनेर मापन हुँदैन। कति मानिसको जीवनमा उज्यालो बन्यौ भन्ने कुराले मापन हुन्छ।
कसैलाई साहस दियौ भने,
तिमी अझै जीवित छौ।
कसैलाई आशा दियौ भने,
तिमी अझै बोलिरहेकाछौ।
कसैलाई आफ्नो सीमाभन्दा माथि उठ्न प्रेरित गर्यौ भने,
तिमी कहिल्यै मर्दैनौ।

---

आज ब्रड पिक मौन छ।
हिमालमाथि हिउँ फेरि पर्नेछ।
हावा फेरि बहनेछ।
नयाँ आरोहीहरू फेरि त्यही बाटो हिँड्नेछन्।
तर उनीहरूले एउटा कुरा अवश्य सम्झिनेछन्।
केही मानिसहरू शिखर चढ्न मात्र जन्मँदैनन्।
उनीहरू आफैँ शिखर बन्न जन्मिएका हुन्छन्।
निम्स त्यही नाम हो।

---

समर्पण

ती सबैका नाममा, जो आफ्नो जीवनभन्दा अरूको जीवनलाई ठूलो ठान्छन्।

तिमीहरू
उचाइ खोज्दै निस्कियौ,
तर आफ्नै नामका लागि होइन।

तिमीहरूले
अरूको सपना बोकेर हिँड्यौ,
अरूको डर आफ्नै काँधमा राख्यौ,
र फर्किने आशा बाँड्यौ।

कति जनाले
अर्काको सास जोगाउन
आफ्नै अन्तिम सास दिए।

कति जनाले
अर्काको यात्रा पूरा गराउन
आफ्नो यात्रा अधुरै छोडे।

यस्ता मानिसहरूलाई
मृत्युले हराउन सक्दैन।

किनकि शरीर मर्छ।

तर साहस कहिल्यै मर्दैन।

आज पनि
कुनै उद्धारकर्मी आँधीसँग जुधिरहेको छ।
कुनै सैनिक सीमामा उभिएको छ।
कुनै चिकित्सक रातभर निद्रा बिर्सिएको छ।
कुनै पर्वतारोही साथीको हात नछोड्ने वाचा निभाइरहेको छ।

उनीहरू सबैमा
तिमी बाँचिरहेका छौ।

---

अन्तिम कविता

“शिखरभन्दा अग्लो”

शिखरमा पुग्नु
महानता होइन,

फर्कंदा
अरूका आँखामा
आशा छोड्न सक्नु
महानता हो।

आफ्नो सपना पूरा गर्नु
सफलता हो,

तर
अरूलाई पनि सपना देख्न सिकाउनु
विरासत हो।

हिमालले
तिम्रो पाइला रोक्यो होला,

तर
तिम्रो साहस रोक्न सकेन।

हिउँले
तिम्रो शरीर ढाक्यो होला,

तर
तिम्रो कथा ढाक्न सकेन।

आज , भोलि र पर्सिपनि
कुनै बालकले
पहिलोपटक हिमालतिर हेर्नेछ ।

सायद उसले
तिम्रो नाम अझै नसुनेको हुन्सक्छ ।

तर उसले देखेको त्यो सपना,
त्यसको एक कुनामा
तिमी अवश्य हुनेछौ।

किनकि…
केही मानिसहरू संसार छोडेर जाँदैनन्।
उनीहरू संसारको साहस बनेर बाँच्छन्।

अन्तमा —-

हिमाल अझै त्यहीँ रहनेछ।
हावा फेरि बहनेछ।
नयाँ पुस्ताले फेरि शिखरतर्फ पाइला चाल्नेछ।

तर प्रत्येक आरोहणसँगै संसारले एउटा नाम अवश्य सम्झिरहनेछ। निर्मल  “निम्स” पुरजा। किनकि केही मानिसहरू शिखर चढेर मात्र महान् बन्दैनन्। उनीहरू आफैँ शिखर बनेर इतिहासमा अमर हुन्छन्।

---

“हिमालको सबैभन्दा अग्लो शिखर सगरमाथा हुन सक्छ। तर मानवताको सबैभन्दा अग्लो शिखर निस्वार्थ साहस हो। त्यहाँ पुगेका मानिसहरू कहिल्यै ओर्लिँदैनन्।”