सेप्टेम्बर ५, २०२६ सम्मको अद्यावधिक विवरण

अगस्ट २६ मा नेपाल–तिब्बत सीमाक्षेत्रबाट सुरु भएको विनाशकारी बाढी र पहिरोले नेपाललाई गहिरो शोकमा डुबाएको छ। भोटेकोशी र त्रिशूली नदी क्षेत्र हुँदै आएको पानी, हिउँ, चट्टान र माटोको विशाल बहावले बस्ती, सडक, पुल र जलविद्युत् संरचनामा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ।

सेप्टेम्बर ५ सम्म रोयटर्सले नेपाली अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै नेपालमा १,३०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको र ४,८८७ जना अझै बेपत्ता रहेको जनाएको छ। बेपत्तामध्ये ५८३ जना विदेशी नागरिक रहेको विवरण छ। तिब्बततर्फ चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले ३१ जनाको मृत्यु र ५३१ जना बेपत्ता रहेको जनाएको छ। खोज, उद्धार र शव पहिचान जारी रहेकाले यी संख्या अझै परिवर्तन हुन सक्छन्।

विपद् कसरी सुरु भयो?

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार अगस्ट २६ मा भोटेकोशी नदीमा तिब्बततर्फबाट अचानक ठूलो पानीको बहाव आएको थियो। प्रारम्भिक अध्ययनले माथिल्लो क्षेत्रमा भएको ice avalanche र Lhende नदी अस्थायी रूपमा थुनिएको सम्भावना औँल्याएको छ। तर घटनाको पूर्ण वैज्ञानिक कारणबारे अध्ययन अझै जारी छ।

रसुवा, नुवाकोट, धादिङसहित मध्य नेपालका विभिन्न जिल्लामा बाढीको गम्भीर प्रभाव परेको छ। सरकारले प्रभावित क्षेत्रका १५ स्थानीय तहलाई तीन महिनाका लागि विपद् संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरेको छ।

सुरुङभित्र अझै जीवनको खोजी

यस विपद्को सबैभन्दा कठिन पक्षमध्ये एक जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा फसेका कामदारहरूको खोजी हो।

अधिकारीहरूका अनुसार छवटा जलविद्युत् आयोजनासँग सम्बन्धित सुरुङमा करिब ९०० मानिस फसेका हुन सक्ने अनुमान गरिएको थियो। सेप्टेम्बर ४ मा Upper Trishuli 3A Hydropower Station को सुरुङबाट दुई कामदारलाई नौ दिनपछि जीवितै उद्धार गरिएको थियो। त्यसको भोलिपल्ट Upper Trishuli-1 Hydropower Project को २२५ मिटर लामो सुरुङबाट चिनियाँ नागरिक Lu Haitao लाई पनि जीवितै निकालियो।

दस दिनपछि पनि मानिस जीवित भेटिनुले खोज तथा उद्धार अभियानमा आशा कायम राखेको छ।

नेपालभर हजारौँ सुरक्षाकर्मी तथा उद्धारकर्मी खोजीमा परिचालित छन्। बिग्रिएका सडक, बाक्लो हिलो, भग्नावशेष र कठिन हिमाली भूगोलले अभियानलाई जटिल बनाइरहेको छ।

घर मात्र होइन, भविष्य पनि बग्यो

प्रारम्भिक सरकारी मूल्याङ्कनअनुसार बाढीबाट नेपालमा करिब ३८७.५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति, आवास र पूर्वाधार क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। कम्तीमा ७,५०० घर पूर्ण रूपमा नष्ट भएका छन् भने करिब २०,००० घर पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने अनुमान छ। विस्तृत क्षति मूल्याङ्कन अझै जारी छ।

तर आर्थिक तथ्याङ्कले यो विपद्को वास्तविक पीडा पूर्ण रूपमा देखाउँदैन।

कसैले परिवार गुमाएका छन्।
कसैले घर।
कसैले रोजगारी।
कसैले वर्षौँ लगाएर बनाएको जीवनको आधार।

आज पनि हजारौँ परिवार आफ्ना बेपत्ता आफन्त फर्किने आशामा छन्।

अब मानवीय संकटको अर्को चरण

संयुक्त राष्ट्रसंघ र मानवीय साझेदारहरूले सेप्टेम्बर ४ मा नेपालका प्रभावित समुदायका ८४ हजारभन्दा बढी मानिसलाई सहयोग पुर्‍याउन ४९.६ मिलियन अमेरिकी डलरको आपतकालीन अपिल सार्वजनिक गरेका छन्। चार महिनाको योजनामा आश्रय, स्वास्थ्य, खानेपानी, सरसफाइ, खाद्य सुरक्षा तथा अन्य अत्यावश्यक सहयोग समेटिएको छ।

WHO का अनुसार करिब १० हजार परिवारलाई तत्काल राहत आवश्यक रहेको छ। स्वास्थ्य संस्था, खानेपानी र सरसफाइ प्रणालीमा भएको क्षतिले विपद्पछि रोग फैलिने जोखिमसमेत बढाएको छ।

हिमाली क्षेत्रमा जाडो नजिकिँदै गएको अवस्थामा राहत र सुरक्षित अस्थायी आवास अझ महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ।

यो समय एकजुट हुने हो

यस्तो राष्ट्रिय विपद्का बेला सहयोग कुन संस्था, समूह वा व्यक्तिमार्फत आयो भन्नेभन्दा पीडितसम्म सहयोग सही रूपमा पुग्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।

ब्यानर फरक हुन सक्छ, संस्था फरक हुन सक्छ, तर उद्देश्य एउटै हुनुपर्छ: जीवन बचाउनु र पीडितलाई फेरि उभिन सहयोग गर्नु।

नेपालभित्र र संसारभर रहेका नेपाली समुदायसँगै नेपाललाई माया गर्ने सबैले आफ्नो क्षमताअनुसार आधिकारिक र विश्वसनीय माध्यमबाट सहयोग गर्न सक्छन्।

आज नेपाललाई केवल सहानुभूतिको शब्द होइन, साथ चाहिएको छ।

कतै परिवार अझै हराएका मानिसको खबर पर्खिरहेका छन्।
कतै उद्धारकर्मी हिलो र भग्नावशेष हटाइरहेका छन्।
कतै आफ्नो गाउँ नै हराएको मानिस नयाँ जीवन कहाँबाट सुरु गर्ने भन्ने सोचिरहेको छ।

दस दिनपछि सुरुङबाट मानिस जीवित बाहिर आउनुले एउटा कुरा सम्झाएको छ:

आशा अझै बाँकी छ।

खोज जारी रहोस्।
सहयोग जारी रहोस्।
र यो विपद्बाट सिकेर नेपाल अझ सुरक्षित भविष्यतर्फ अघि बढोस्।

किनकि विपद् कुनै एउटा गाउँको हुन सक्छ, तर पीडा सम्पूर्ण मानवताको हुन्छ।

नोट: मृत्यु तथा बेपत्ता व्यक्तिको संख्या खोज, उद्धार र पहिचान प्रक्रिया जारी रहेकाले परिवर्तन हुन सक्छ। यो लेख सेप्टेम्बर ५, २०२६ सम्म Reuters, WHO Nepal र United Nations Nepal बाट उपलब्ध पुष्टि भएका विवरणमा आधारित छ।