स्वर्ग खोज्दै कि स्वर्ग बनाउँदै?
“स्वर्ग जाने चाहना किन? यदि स्वर्ग नै जाने चाहना हो भने किन बिलम्ब? छिट्टै गए भइहाल्यो नि!”
पहिलो पटक यो भनाइ सुन्दा धेरैलाई अनौठो लाग्न सक्छ। कतिपयलाई त यो प्रश्नले झस्काउँछ पनि। तर यस प्रश्नभित्र एउटा गहिरो दर्शन लुकेको छ।
हामीमध्ये धेरैले जीवनभर स्वर्गको कल्पना गर्छौं। कसैले त्यसलाई मृत्यु पछिको गन्तव्य ठान्छ, कसैले धर्मको पुरस्कार। तर कहिल्यै आफैलाई सोधेका छौं?
यदि स्वर्ग साँच्चै कुनै सुन्दर ठाउँ हो भने, हामीले आज बाँचिरहेको पृथ्वी किन त्यस्तो बन्न सकेन?
सायद उत्तर हाम्रो आफ्नै व्यवहारमा लुकेको छ।
पृथ्वीभन्दा ठूलो स्वर्ग अर्को कहाँ?
ब्रह्माण्डमा जीवन भएको प्रमाणित ग्रह अहिलेसम्म पृथ्वी नै हो।
यहाँ हिमाल छन्।
यहाँ नदीहरू छन्।
यहाँ वन, फूल, चराचुरुङ्गी, समुद्र, वर्षा, हावा र जीवन छ।
सबैभन्दा ठूलो कुरा, यहाँ प्रेम गर्ने, माया गर्ने, सिर्जना गर्ने र परिवर्तन ल्याउने क्षमता भएको मानिस छ।
यही कारणले पृथ्वी आफैंमा एउटा जीवित स्वर्ग हो।
तर विडम्बना के छ भने, यही स्वर्गलाई नष्ट गर्ने काम पनि हामी आफैं गरिरहेका छौं।
वन फडानी,
नदी प्रदूषण,
हावाको विषाक्तता,
युद्ध,
घृणा,
लोभ,
भ्रष्टाचार,
हिंसा,
र एकअर्काप्रतिको असहिष्णुता।
स्वर्ग कतै हराएको होइन।
हामीले नै यसलाई बिगारिरहेका छौं।
स्वर्ग कुनै स्थान होइन, एउटा चेतना हो
प्रसिद्ध आध्यात्मिक गुरु Eckhart Tolle ले भनेका छन्:
“The primary cause of unhappiness is never the situation but your thoughts about it.”
यसको सार नेपालीमा यस्तो हुन्छ:
“असन्तुष्टिको मुख्य कारण परिस्थिति होइन, त्यसप्रतिको हाम्रो सोच हो।”
यदि मन अशान्त छ भने महल पनि नरक बन्न सक्छ।
यदि मन शान्त छ भने सानो झुपडी पनि स्वर्गजस्तै लाग्न सक्छ।
त्यसैले स्वर्ग बाहिर खोज्नुभन्दा पहिले भित्र खोज्नुपर्छ।
सुन्दर मन, सुन्दर संसार
शिष्टाचार अभियान नेपालको यो भनाइ अत्यन्तै गहिरो छ।
“सुन्दर मन, सुन्दर संसार।”
संसार हाम्रो आँखाले देखे जस्तो मात्र हुँदैन।
संसार हामीले बुझेको, महसुस गरेको र व्यवहारमा उतारेको जस्तो बन्छ।
यदि मनमा दया छ भने संसार अवसरले भरिएको देखिन्छ।
यदि मनमा घृणा छ भने संसार शत्रुहरूले भरिएको देखिन्छ।
यदि मनमा करुणा छ भने हरेक मानिस परिवारजस्तै लाग्छ।
परिवर्तन सधैं मनबाट सुरु हुन्छ।
सत्कर्मको संसार नै स्वर्ग
धेरै मानिसहरू सोच्छन्,
एक दिन म स्वर्ग जान्छु।
तर जीवनको वास्तविक प्रश्न अर्कै हुन सक्छ।
तपाईंले कति जनाको जीवन सजिलो बनाउनुभयो?
कति जनालाई मुस्कान दिनुभयो?
कति जनाको आँसु पुछ्नुभयो?
कति बिरुवा रोप्नुभयो?
कति जनालाई ज्ञान बाँड्नुभयो?
कति जनालाई सम्मान गर्नुभयो?
यही सत्कर्महरूको योगफल नै स्वर्ग हो।
प्रसिद्ध मानवतावादी Mahatma Gandhi ले भनेका थिए:
“Be the change you wish to see in the world.”
अर्थात्,
“संसारमा जुन परिवर्तन देख्न चाहनुहुन्छ, त्यो परिवर्तन पहिले आफैं बन्नुहोस्।”
प्रकृतिप्रति हाम्रो जिम्मेवारी
हामी आफ्ना सन्तानका लागि धन सम्पत्ति छोड्ने सोच राख्छौं।
तर के उनीहरूका लागि स्वच्छ हावा पनि छोडिरहेका छौं?
स्वच्छ नदी?
हरियो वन?
सुरक्षित वातावरण?
पृथ्वी हाम्रो सम्पत्ति होइन।
यो त हामीले भावी पुस्ताबाट सापटी लिएको साझा घर हो।
त्यसैले यसको संरक्षण गर्नु केवल वातावरणीय अभियान मात्र होइन, नैतिक कर्तव्य पनि हो।
स्वर्ग आजै सुरु हुन्छ
स्वर्ग कुनै मृत्यु पछिको पुरस्कार होइन।
स्वर्ग त आज बिहान कसैलाई सम्मानपूर्वक अभिवादन गर्दा सुरु हुन्छ।
स्वर्ग एउटा भोकालाई खाना खुवाउँदा सुरु हुन्छ।
स्वर्ग रूख रोप्दा सुरु हुन्छ।
स्वर्ग परिवारसँग हाँस्दा सुरु हुन्छ।
स्वर्ग कसैलाई माफ गर्दा सुरु हुन्छ।
स्वर्ग एउटा राम्रो पुस्तक लेख्दा, एउटा राम्रो गीत गाउँदा, एउटा बालकलाई शिक्षा दिँदा, एउटा बिरामीको सेवा गर्दा सुरु हुन्छ।
जहाँ प्रेम छ,
त्यहाँ स्वर्ग छ।
जहाँ सेवा छ,
त्यहाँ स्वर्ग छ।
जहाँ करुणा छ,
त्यहाँ स्वर्ग छ।
निष्कर्ष
स्वर्ग खोज्न टाढा जानु पर्दैन।
हामी बसिरहेको यही पृथ्वीलाई बचाउन, सुन्दर बनाउन र प्रेमले भरिदिन सके,
त्यही नै सबैभन्दा ठूलो स्वर्ग हुनेछ।
त्यसैले आज एउटा प्रश्न आफूलाई सोधौं।
म स्वर्ग जान चाहन्छु, कि स्वर्ग बनाउन चाहन्छु?
किनकि,
स्वर्ग कुनै ठाउँ होइन।
स्वर्ग एउटा जीवनशैली हो।
आजको प्रेरक सन्देश
“सुन्दर मनले सुन्दर व्यवहार जन्माउँछ। सुन्दर व्यवहारले सुन्दर समाज निर्माण गर्छ। सुन्दर समाज नै साँचो स्वर्ग हो।”
“स्वर्ग खोज्नेभन्दा स्वर्ग बनाउने मानिस बन्नुहोस्।”
“सत्कर्मले सजिएको जीवन नै स्वर्गको अनुभव हो।”
साभार प्रेरणा:
“सुन्दर मन, सुन्दर संसार”
“सत्कर्मको संसार नै स्वर्ग”
– शिष्टाचार अभियान नेपाल